Ölü stok, rafta duran paradır. Ürün alınmış, ödemesi yapılmış, ama satılmıyor. Her geçen gün depo yeri tutuyor, değer kaybediyor ve yeni ürüne ayrılabilecek sermayeyi bağlıyor.
Nasıl tespit edilir?
Ölü stok için tek bir resmî eşik yoktur; işletme kendi eşiğini belirler. Yaygın yöntem, son satış tarihine bakmaktır:
| Son satıştan bu yana | Durum (örnek sınıflama) |
|---|---|
| 0–30 gün | Normal |
| 31–90 gün | Yavaş dönen |
| 91–180 gün | Risk altında |
| 180 günden fazla | Ölü stok |
Mevsimlik ürünlerde eşiği sezona göre yorumlayın. Kışlık mont yazın satılmıyorsa ölü değildir; iki kış üst üste satılmadıysa ölüdür.
Gerçek maliyet
- Sermaye: Ürüne ödenen para başka işte kullanılamaz.
- Depo yeri: Hızlı dönen ürünlere ayrılacak raf dolar.
- Değer kaybı: Moda, teknoloji ve son kullanma tarihli ürünlerde değer hızla düşer.
- Operasyon: Sayımda ve depo düzeninde her ürün emek ister.
Eritme yöntemleri
| Yöntem | Ne zaman uygun? |
|---|---|
| Kademeli indirim | Ürün hâlâ talep görüyorsa |
| Set ya da paket yapma | Hızlı satan bir ürünle birlikte değer kazanıyorsa |
| Başka kanalda satış | Bir pazaryerinde satmayan ürün başka kitlede satabilir |
| Hediye ya da numune | Müşteri bağlılığı için küçük maliyetli ürünlerde |
| Tedarikçiye iade ya da takas | Anlaşmanız izin veriyorsa |
| Toptan elden çıkarma | Değer kaybı hızlanıyorsa |
İndirimde taban fiyatı unutmayın. Ölü stokta amaç kâr değil, nakde dönüştürmektir; ama zararın büyüklüğünü bilerek karar verin. Stoktaki ürünün muhasebe değerine ilişkin işlemler için mali müşavirinize danışın.
Önleme kuralları
- Yeni ürünü küçük partiyle deneyin; talep gelince büyütün.
- Satın almayı ABC analizine göre yapın; C grubunda stok derinliği tutmayın.
- Her ay stok devir hızını ürün bazında izleyin.
- Varyantlarda bütün bedenleri eşit almayın; geçmiş satış dağılımına bakın.
Ayrıntılı eritme planı ölü stok nedir yazısında.