ABC analizi, her ürünün aynı ilgiyi hak etmediği fikrine dayanır. Çoğu işletmede ürünlerin küçük bir kısmı satışın büyük kısmını getirir. Bu ürünleri ayrı yönetmek, sınırlı zamanı ve sermayeyi doğru yere yönlendirir.
Gruplar
Sınırlar işletmeye göre değişir. Sık kullanılan bir ayrım şöyledir:
| Grup | Ürün payı (örnek) | Satış katkısı (örnek) | Yaklaşım |
|---|---|---|---|
| A | Ürünlerin yaklaşık %10–20'si | Satışın yaklaşık %70–80'i | Sıkı takip, stoksuz kalmamak |
| B | Yaklaşık %30'u | Yaklaşık %15–20'si | Düzenli takip |
| C | Yaklaşık %50–60'ı | Yaklaşık %5–10'u | Az stok, seyrek kontrol |
Adım adım
- Son 6 ya da 12 ayın ürün bazında satış tutarını çıkarın.
- Ürünleri satış tutarına göre büyükten küçüğe sıralayın.
- Her ürünün toplam satış içindeki payını ve birikimli payını hesaplayın.
- Birikimli payı yaklaşık %80'e kadar olanları A, %95'e kadar olanları B, kalanları C olarak işaretleyin.
Satış tutarı yerine kâr katkısını kullanmak daha doğru bir tablo verir. Çok satan ama az kazandıran ürün, satış tutarına göre A, kâra göre B olabilir.
Gruplara göre kurallar
- A grubu: Güvenlik stoku tutun, yeniden sipariş noktasını sık güncelleyin, sık sayın. Bu ürünlerde stoksuz kalmak en pahalıdır.
- B grubu: Standart kurallarla yönetin, ayda bir gözden geçirin.
- C grubu: Az stokla çalışın, gerekirse siparişe göre tedarik edin. Ölü stok adayları bu grupta çıkar.
Sayımda ABC
ABC grubu, döngüsel sayım sıklığını da belirler. A grubunu daha sık, C grubunu daha seyrek saymak, tam sayıma gerek bırakmadan stok doğruluğunu yüksek tutar.
Sık yapılan hatalar
- Analizi bir kez yapıp bırakmak. Ürünlerin grubu sezona ve trende göre değişir; çeyrekte bir yenileyin.
- Yeni ürünleri C grubuna atmak. Satış geçmişi olmayan ürünü ayrı izleyin.
- Kanalları ayrı analiz etmek. Aynı raftan satıyorsanız toplam satışa bakın.