Stok devir hızı, stoğun ne kadar çalıştığını gösterir. Yüksek devir, ürünlerin hızlı satılıp yenilendiği anlamına gelir. Düşük devir ise paranın rafta uzun süre beklediğini gösterir.
Formül
Stok devir hızı = dönem içinde satılan malın maliyeti ÷ ortalama stok maliyeti
Ortalama stok = (dönem başı stok + dönem sonu stok) ÷ 2
Devir hızını güne çevirmek daha anlaşılırdır:
Stokta kalma süresi (gün) = dönemdeki gün sayısı ÷ stok devir hızı
Hesapta satış fiyatı değil, maliyet kullanın. Satış fiyatıyla hesaplanan oran, devir hızını olduğundan yüksek gösterir.
Örnek hesap
Rakamlar varsayımdır ve bir yıllık dönem içindir:
| Ürün grubu | Satılan malın maliyeti | Ortalama stok | Devir hızı | Stokta kalma |
|---|---|---|---|---|
| Telefon kılıfı | 600.000 TL | 50.000 TL | 12 | Yaklaşık 30 gün |
| Kulaklık | 400.000 TL | 100.000 TL | 4 | Yaklaşık 91 gün |
| Hoparlör | 90.000 TL | 60.000 TL | 1,5 | Yaklaşık 243 gün |
Kılıflar ayda bir yenilenir. Hoparlörler ise ortalama sekiz ay rafta bekler. Aynı sermaye kılıfa bağlansaydı yıl içinde çok daha fazla kez dönerdi.
Yorumlarken dikkat
- Kategoriye göre karşılaştırın: Moda ürünü ile beyaz eşyanın devir hızı doğal olarak farklıdır.
- Çok yüksek devir de sorun olabilir: Sürekli stoksuz kalıyorsanız devir yüksek görünür, ama satış kaçırıyorsunuzdur.
- Ürün bazında bakın: Kategori ortalaması, içindeki ölü stoku gizleyebilir.
Devir hızını artırmak
- Yavaş dönen ürünlerde sipariş miktarını küçültün, sıklığı artırın.
- ABC analizine göre C grubunda stok derinliği tutmayın.
- Hızlı dönen ürünlerde stoksuz kalmamak için yeniden sipariş noktasını güncel tutun.
- Satmayan ürünü erken eritin; beklemek değer kaybını artırır.
Devir hızı tek başına kârı göstermez. Hızlı dönen ama marjı düşük bir ürün, yavaş dönen ama marjı yüksek bir üründen daha az kazandırabilir. Kârlılığı ürün bazında kâr/zarar raporu ile birlikte değerlendirin.