Açık rıza, kişinin verisinin işlenmesine net ve bilinçli şekilde "evet" demesidir. KVKK 3. madde tanımı üç unsura dayandırır: belirli bir konuya ilişkin olmak, bilgilendirilmeye dayanmak ve özgür iradeyle açıklanmak.
Geçerli açık rızanın şartları
| Şart | Ne demek |
|---|---|
| Belirli konu | Rıza tek ve belirli bir işleme için alınır |
| Bilgilendirme | Kişi neye rıza verdiğini önceden bilir |
| Özgür irade | Kişi baskı altında olmadan karar verir |
| Olumlu beyan | Kişinin açık bir eylemi gerekir; önceden işaretli kutu olmaz |
KVKK Kurumu'nun açıklamasına göre "her türlü ticari işlem ve her türlü veri işleme faaliyeti" gibi genel ifadelerle alınan battaniye rızalar hukuken geçersizdir. Rıza yazılı olmak zorunda değildir; elektronik ortamda ya da çağrı merkezinde alınabilir. İspat yükü veri sorumlusundadır.
Geri alma
Açık rıza her zaman geri alınabilir. Kurum'a göre geri alma beyanı veri sorumlusuna ulaştığı anda hüküm doğurur. Bu andan sonra rızaya dayanan işleme durdurulur. Yani pazarlama listesinden çıkmak isteyen müşteriyi bekletmeden listeden çıkarın.
Sipariş için açık rıza gerekir mi?
Hayır, çoğu durumda gerekmez. KVKK 5. maddeye göre sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili veriler açık rıza olmadan işlenebilir. Siparişi teslim etmek için adres ve telefonu kullanmak buna örnektir. Fatura düzenlemek de hukuki yükümlülüktür. Bu işlemler için müşteriden açık rıza istemek gereksizdir ve karışıklık yaratır.
Ne zaman gerekir?
- Kampanya e-postası, SMS ya da arama ile pazarlama.
- Müşteri verisini pazarlama amacıyla üçüncü kişilerle paylaşmak.
- Kanunda sayılan diğer şartların hiçbirine dayanmayan işlemler.
Pazarlama iletisinde ayrıca 6563 sayılı Kanun'daki ticari elektronik ileti onayı ve İYS kaydı gerekir. KVKK açık rızası ile ileti onayı farklı kanunlara dayanır; ikisini ayrı ayrı düşünün.
Pratik öneri
Açık rıza kutusunu sipariş onayına bağlamayın. Müşteri rıza vermeden de alışverişini tamamlayabilmelidir. Rıza metnini kısa tutun, amacı tek cümleyle yazın ve kayıt altına alın. Rızadan önce mutlaka aydınlatma metni sunun.