Güvenlik stoku ve yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır? Örnekli anlatım

Üç girdi: günlük satış, tedarik süresi, dalgalanma

Hesap için üç veriye ihtiyacınız var. Günlük ortalama satış: son 30–90 günde o üründen günde kaç adet sattığınız (tüm kanalların toplamı). Tedarik süresi: sipariş verdiğiniz andan ürünün depoya girip satılabilir olmasına kadar geçen gün sayısı. Dalgalanma: satışın ve tedarik süresinin ortalamadan ne kadar saptığı.

Çok kanallı satıcılar ilk veride sık hata yapar: yalnızca bir pazaryerinin raporuna bakar. Günlük satış tüm kanalların toplamı olmalıdır; bu yüzden siparişleri tek listede toplayan bir yapı (siparişleri tek listede yönetmek) bu hesabın ön koşuludur.

Yeniden sipariş noktası formülü

Temel formül: Yeniden sipariş noktası = (Günlük ortalama satış × Tedarik süresi) + Güvenlik stoku.

Örnek: Bir ürün günde ortalama 6 adet satılıyor, tedarikçi 10 günde teslim ediyor. Tedarik süresi boyunca 60 adet satarsınız. Güvenlik stoku 20 adet belirlediyseniz, stok 80'e düştüğünde sipariş vermelisiniz. Stok 80'in altına inmeden sipariş verdiğinizde, ürün gelene kadar hem normal satışı karşılar hem de sürprizlere karşı 20 adet tamponunuz olur.

• Günlük satış 6 × tedarik 10 gün = 60 adet
• Güvenlik stoku = 20 adet
• Yeniden sipariş noktası = 80 adet

Güvenlik stoku: basit ve istatistiksel yöntem

Basit yöntem

Güvenlik stoku = (En yüksek günlük satış × En uzun tedarik süresi) − (Ortalama günlük satış × Ortalama tedarik süresi). Örnekte en yüksek günlük satış 10, en uzun tedarik 14 gün ise: (10 × 14) − (6 × 10) = 140 − 60 = 80 adet. Bu yöntem en kötü senaryoya göre hesaplar; güvenli ama stok maliyeti yüksektir.

İstatistiksel yöntem

Güvenlik stoku = Z × Günlük satışın standart sapması × √Tedarik süresi. Z, hedeflediğiniz hizmet seviyesine karşılık gelir: %90 için yaklaşık 1,28, %95 için 1,65, %99 için 2,33. Günlük satışın standart sapması 3 ve tedarik süresi 10 gün ise %95 hizmet seviyesi için 1,65 × 3 × 3,16 ≈ 16 adet. Bu yöntem ortalama durumu hedefler ve daha az stok bağlar; A grubu ürünlerde hizmet seviyesini %97–99, C grubunda %85–90 seçmek yaygındır.

Ne kadar sipariş vermeli?

Yeniden sipariş noktası "ne zaman" sorusunu çözer; "ne kadar" için en pratik yaklaşım hedef gün sayısıdır: sipariş miktarı = günlük satış × hedef stok günü − eldeki stok. 45 günlük stok hedefliyorsanız ve günde 6 satıyorsanız 270 adete tamamlayacak şekilde sipariş verirsiniz. Tedarikçi minimum sipariş miktarı veya toplu alım indirimi varsa hedefi buna göre ayarlayın, ama indirim uğruna 6 aylık stok almak genellikle hatadır.

Kampanya dönemlerinde (Kasım, bayram) günlük satış 3–5 kat artabilir; bu dönemler için tarihsel veriyle ayrı hesap yapın. Kampanya dönemlerine hazırlık yazısında bunun yöntemi var.

Pazaryeri cezasını hesaba katın

Pazaryerinde stok biterse ürün yalnızca satılmaz; stoksuz kaldığınız günlerde sıralamanız düşer ve geri dönmek zaman alır. Olmayan ürüne sipariş gelir ve iptal ederseniz puan kaybedersiniz. Bu yüzden A grubu ürünlerde güvenlik stokunu yüksek tutmanın maliyeti, stoksuz kalmanın görünmeyen maliyetinden çoğu zaman düşüktür. Stokta olmayan ürün satışı rehberi bu riski anlatır.

Stok belirli bir eşiğin altına düştüğünde uyarı veren ve "sıfır stok" durumunda tüm kanalları kapatan bir sistem (sıfır stok onayı) bu hesabı günlük operasyona taşır.

Örnek tablo

Üç örnek ürün için hesap (sayılar örnektir):

Bu tabloyu üç ayda bir güncelleyin; satış hızı ve tedarik süreleri mevsime göre değişir. Değişen girdilerle eski eşikleri kullanmak, hesabı hiç yapmamaktan daha tehlikelidir çünkü yanlış bir güven verir.

Gelen stoku (yoldaki siparişi) hesaba katmak

Yeniden sipariş noktası hesabında sık yapılan bir hata, zaten verilmiş ama henüz gelmemiş siparişi unutmaktır. Stok 80'e düştü, sipariş verdiniz; iki gün sonra stok 70'e düştü ve sistem yine "sipariş ver" dedi. Bunu önlemek için karşılaştırma eldeki stokla değil, "eldeki + yoldaki" toplamıyla yapılır: Eldeki stok + Verilmiş siparişler ≤ Yeniden sipariş noktası ise yeni sipariş gerekir.

Bu yüzden tedarikçi siparişlerini stok sisteminde "gelen" (incoming) olarak kaydetmek gerekir. Shopify'ın stok yapısında bunun için ayrı bir "gelen" durumu vardır (Shopify stok kurulumu); WooCommerce'de böyle bir alan yoktur, stok yalnızca adet ve durum olarak tutulur (WooCommerce REST API), bu yüzden "gelen" bilgisini kendi tablonuzda ayrı bir sütunda izlemeniz gerekir. Ürün depoya girip sayıldığında "gelen" sıfırlanır, "eldeki" artar.

• Sipariş verildi → "gelen" sütununa yaz.
• Ürün depoya girdi, sayıldı → "gelen" sıfırla, "eldeki" artır.
• Karşılaştırma her zaman eldeki + gelen ile yapılır.

Çok kanallı satıcı için özel durum: kanal bazlı hız

Aynı ürün birden fazla kanalda satılıyorsa yeniden sipariş noktası tüm kanalların toplam hızıyla hesaplanır; ancak kanal bazlı hızı ayrıca bilmek de gerekir. Çünkü bir kanalda kampanya başladığında o kanalın hızı 4 katına çıkar ve toplam hız aniden değişir. Kanal bazlı hız, kampanya öncesi güvenlik stokunu geçici olarak artırmanızı ve kampanya biter bitmez eski seviyeye dönmenizi sağlar.

Stok belirli bir eşiğin altına düştüğünde pazaryerlerinde ürünü geçici olarak kapatmak ya da yalnızca en kârlı kanalda açık bırakmak da bir seçenektir; bu karar için kanal bazlı kâr verisi gerekir (kâr/zarar hesabı). Saystok'ta düşük stok uyarısı ve sıfır stok onayı bu eşikleri günlük operasyona bağlar; ücretsiz deneyerek kendi ürünlerinizle test edebilirsiniz.